Vuurwerk fotograferen

Goede foto’s maken van vuurwerk is geen trucje. Het draait voornamelijk om het begrijpen waarom iets wel of niet werkt. Zodra je de theorie begrijpt en kunt toepassen, kun je hier ook mee gaan spelen. Op deze manier kun je verschillende effecten creëren en dat maakt het leuk!

Er zijn wel een paar omstandigheden die het fotograferen bemoeilijken, maar deze zijn ook deels op te lossen:

• Als eerste het feit dat het donker is.
  Neem dus altijd een goede zaklantaarn mee. Gebruik deze vooral op de momenten dat je op zoek gaat naar een mooie locatie, zodat je je niet verstapt. Ook als je je instellingen gaat wijzigen, kan een zaklantaarn soms handig zijn. Mocht je geen zaklantaarn hebben liggen, dan kun je ook de zaklantaarnfunctie van je mobiele telefoon gebruiken.
• Als tweede het feit dat vuurwerk ook kruitdamp met zich meebrengt. De damp blijft als een mist hangen en beïnvloedt je foto’s.
  Dit hoeft niet altijd negatief te zijn. Soms geeft het juist extra sfeer en licht de damp zelfs mooi op, zoals je op de foto hieronder kunt zien. Toch wil je het niet bij al je foto’s hebben. De oplossing is simpel: zorg dat je al klaarstaat met je camera wanneer het vuurwerk begint. Zo kun je foto’s maken voordat de lucht volhangt met kruitdamp. Wat ook scheelt is als je een hoge locatie opzoekt om te fotograferen, zoals vanaf de bovenste galerij van een hoge flat. Je plaatst jezelf en je camera dan boven de kruitdamp, want die blijft relatief laag hangen.

• Tot slot is vuurwerk in beweging. Je weet nooit precies waar en wanneer het op zijn mooist zal zijn. Bij niet georganiseerd vuurwerk, is het vaak net te ver uit elkaar om een volle foto te krijgen. De oplossingen voor dit probleem, is een stukje zwart karton. Ik leg dit verderop uit.

Gelukkig zijn er ook een aantal mogelijkheden die het fotograferen weer makkelijker maken, deze benoem ik in het onderstaande stuk.

Voorbereiding

Een goede voorbereiding maakt het fotograferen makkelijker. Het zorgt ook dat je op tijd buiten kunt staan, klaar om gelijk het eerste vuurwerk vast te leggen.
Dit kun je allemaal van tevoren regelen:

• Zorg dat je van tevoren al bedacht hebt waar je wilt gaan fotograferen. Let daarbij ook op je veiligheid, je wilt een plek hebben waar jijzelf en je camera niet geraakt worden door vuurwerk. En zoals al eerder aangegeven, een plekje met vrij uitzicht en het liefst hoog zodat je minder last van de kruitdamp gaat hebben.
• Zorg dat je alles wat je wilt gaan gebruiken al klaar hebt liggen en je camera-instellingen al klaar staan voor je eerste foto (de instellingen en een lijstje wat je mee kunt nemen volgen nog).
• Zorg dat je een warme jas en handschoenen hebt klaarliggen, niets zo vervelend als dat je staat te koukleumen. 😉

Statief

Het gebruik van een statief is niet noodzakelijk voor het maken van vuurwerkfoto’s, maar het maakt het wel makkelijker en je krijgt wat strakkere lijnen in je foto’s. Zelf heb ik het zowel met en zonder gedaan, maar mijn voorkeur heeft met statief. En als je een statief gebruikt, dan is het wel handig om ook echt een goed degelijk statief te gebruiken. Het moet je camera met lens goed kunnen dragen qua gewicht en het moet niet met elk windvlaagje staan te bewegen. Lees anders even mijn blog over dit onderwerp: https://www.komfotograferen.nl/aanschaf-statief/

Camera-instellingen en waarom deze instellingen handig zijn

Bij het fotograferen van vuurwerk heb je eigenlijk een verrassend ruim gebied van instellingen die je kunt gebruiken. Je gaat deze allemaal zelf instellen, dus de camera mag in de M-stand.

Eigenlijk is er maar 1 waarde die redelijk vastligt en dat is de ISO-waarde. Die wil je echt zo laag mogelijk houden, zodat je geen ruis krijgt. Dus afhankelijk van je merk en type camera is dat ISO 50, 64, 100, 160 of 200.

Er is nog 1 andere instelling die je eigenlijk echt wil gebruiken en dat is fotograferen in RAW, het ruwe camera bestandsformaat van de camera. In RAW heb je namelijk veel meer opties om achteraf op camera niveau nog aanpassingen te doen. Bijvoorbeeld je witbalans kun je achteraf nog aanpassen, maar veel belangrijker voor vuurwerkfoto’s, is dat je ook je highlights een stuk terug kunt brengen. Dit zorgt dat je minder last hebt van uitgebeten witte plekken door overbelichting. Heb je nog nooit eerder in RAW gefotografeerd en weet je niet hoe je daarna je foto’s moet gaan bewerken? Kies dan voor de combinatie van RAW+JPG, dan kun je achteraf nog kiezen met welk bestand je aan de slag gaat.

Alle andere instellingen, daar kun je mee gaan spelen. Alhoewel de scherpstelling doorgaans echt het makkelijkst is om op handmatig (M of MF) te zetten. Dit klinkt misschien erg pittig, zeker als je altijd gewend bent om de autofocus (A of AF) te gebruiken. Echter is het vuurwerk best ver weg in de lucht en houdt dat in dat je de scherpstelling op oneindig kunt instellen op je lens (het ∞ symbool). Let alleen op dat dit niet draaien aan je scherpstelring is tot je niet verder kunt. Doorgaans zit je dan net voorbij oneindig (dit klinkt krom, ik weet het, maar daar hebben we het verder niet over 😛). Dus als je de scherpstelring tot het maximum draait, draai hem daarna een heel klein tikkie terug en dan zit je doorgaans goed. Een andere optie is dat je met live view scherpstelt op een lichtbron heel ver weg, bijvoorbeeld een felle ster of de maan. Dit geeft soms een nog nauwkeuriger resultaat, maar de andere methode is makkelijker, want dan ben je niet afhankelijk van een heldere lichtbron. Nadat je hebt scherpgesteld, hoef je dit niet meer aan te passen, mits je je scherpstelring niet meer aanraakt. Raak je deze wel (per ongeluk) aan, dan moet je even opnieuw scherpstellen.

Uiteraard is er bij bijna elk verhaal een uitzondering, zo ook bij de scherpstelling. Wanneer je een voorwerp of persoon (vaak in silhouet) op de foto zet bij het vuurwerk, dan zou ik je willen aanraden om daarop scherp te stellen. Als voorbeeld kun je de foto hiernaast bekijken waar je een stukje van de pier van Scheveningen op ziet. Ik heb dit heel bewust mee gefotografeerd, aangezien de foto zo een verhaal vertelt, aangezien hij laat zien waar hij gemaakt is. Hiervoor heb ik dus scherpgesteld op de pier, want als deze een onscherp was geworden, had het de foto verpest.

De sluitertijd is bij vuurwerkfotografie vrij breed aanpasbaar, maar meestal gebruik je wel wat langere tijden. Persoonlijk heb ik 1/30 sec. als snelste sluitertijd gebruikt. Echter heb ik de meeste van mijn vuurwerkfoto’s met een sluitertijd van meerdere seconden gemaakt. Snellere sluitertijden laten vaak maar weinig van de uitspatting zien en vragen vaak ook om een hogere ISO-waarde, vandaar dat we die vermijden. De beweging zichtbaar maken in plaats van de beweging te bevriezen is bij vuurwerk juist mooi. Het is in dit opzicht te vergelijken met een waterfontein. Bij een hele snelle sluitertijd zie je daarbij de losse druppeltjes en bij een wat langere sluitertijd zie je straaltjes. Bij vuurwerk willen we graag wat spoorvorming zien.

Het voordeel van zeer lange sluitertijden, zoals 30 sec. (30”), is dat je meerdere vuurwerkuitspattingen op 1 foto kunt krijgen. Een bekende truc hiervoor is om je sluitertijd op 30 sec. (30”) in te stellen en je lens af te dekken met een zwart stuk karton (het kan ook met je mouw). Als er een uitbarsting komt, haal je het karton weg en als er niets gebeurt, doe je het er weer voor. Op deze manier leg je enkel de uitspatting vast en heb je geen last van het omgevingslicht dat zonder het karton voor overbelichting zou zorgen.

Wat ik zelf altijd het fijnst vind werken is de Bulb-stand (bij Canon staat Bulb (of enkel de B) soms op je instelwiel, bij veel andere merken zet je je camera op de M-stand en draai je vervolgens naar 30”. Draai je nog 1 stapje verder, dan krijg je Bulb. Bulb is een tijdopname waarbij jij zelf bepaalt hoe lang de sluitertijd is. Zolang je de ontspanknop in gedrukt houdt, ben je aan het fotograferen, laat je deze los, stopt het. Het gebruik van een draadontspanner of afstandsbediening via bijvoorbeeld je telefoon en de camera app, is hier wel ideaal voor, want anders krijg je al snel bewegingsonscherpte door het ingedrukt houden van de ontspanknop. Je kunt met Bulb heel makkelijk alleen het moment fotograferen dat de uitspatting op zijn mooist is.

Durf te gaan spelen met je sluitertijden en kijk wat jij zelf het mooiste resultaat vindt geven.

Het diafragmagetal is de laatste waarde die je moet instellen. Het is belangrijk om deze zo te kiezen dat je voldoende scherptediepte hebt, maar ook zo dat je geen over- of onderbelichte foto krijgt. Doordat je onderwerp doorgaans heel ver weg is, is het probleem van voldoende scherptediepte eigenlijk niet echt aan de orde. De foto hieronder is gemaakt met een telelens (70-200) en een F 2.8, maar door de grote afstand heeft de foto voldoende scherptediepte. Even een getallen voorbeeld uit een DOF calculatie om mijn standpunt te staven: F2.8, 200 mm brandpuntsafstand en een onderwerp op 100 meter afstand geeft een scherptediepte van 44,3 meter. Bevindt het vuurwerk zich op 200 meter afstand, dan wordt dit al 206,7 meter en vanaf 451 meter is je scherptediepte zelfs oneindig groot. En kies je voor 100 mm brandpuntsafstand, dan geeft 100 meter afstand al een scherptediepte van 602,4 meter en 117 meter afstand zorgt al voor de oneindige scherptediepte.

Omdat je diafragmagetal voor de scherptediepte bij vuurwerkfoto’s dus niet zo belangrijk is, gebruik je dit eigenlijk vooral om te zorgen dat je foto’s goed belicht zijn. Is je foto te donker, dan kies je een kleiner F-getal en is je foto te licht, dan ga je voor een groter F-getal. Ik zou hierbij echter nooit voor een F-getal kiezen dat groter is dan F 22.0, aangezien dan de meeste lenzen niet meer zo scherp zijn.

Samenvatting instellingen:

• M-stand of Bulb
• ISO zo laag mogelijk (50, 64, 100, 160 of 200)
• Sluitertijd bulb, 30 sec. – 1/30 sec.
• Diafragmagetal F 2.8 – F 22.0
• Scherpstelling handmatig (M/MF) op oneindig ∞
• RAW of RAW+JPG

Welke apparatuur

Welke apparatuur moet je nu eigenlijk gebruiken? Er geldt dat de beste apparatuur de apparatuur is die je bij je hebt. Dat houdt in dat als je alleen de camera van je mobiele telefoon bij je hebt, je die kunt gebruiken. Houd er wel rekening mee dat je dan minder aan de uitleg hierboven hebt. In alle andere gevallen raad ik het gebruik van een spiegelreflex of systeemcamera aan. Als lens kun je kiezen wat jij het prettigst vindt werken. Met een groothoeklens krijg je overzichtsfoto’s, foto’s die een heel verhaal vertellen. Met een telelens kun je mooie beeldvullende uitspattingen vastleggen. Beide zijn mooi en het is vooral afhankelijk van wat je hebt en jouw persoonlijke voorkeur.

Samenvatting wat mee te nemen:

• Een zaklantaarn
• Handschoenen
• Volle camera accu (en als je die hebt ook een tweede)
• Een leeg in de camera geformatteerd geheugenkaartje
• Spiegelreflex of systeemcamera
• Lens of lenzen
• Statief
• Draadontspanner of afstandbediening
• Een stuk zwart karton

Veel succes en plezier met het fotograferen en iedereen alvast een fijne jaarwisseling en een gelukkig nieuwjaar gewenst!